SUPER HABER

Einstein, “Eğer arılar yeryüzünden kaybolursa, insanın sadece 4 yıl ömrü kalır” derken ‘bal olmadan hayatın çekilmez olacağını ve insanın kahrından öleceğini’ kastetmiyordu. Kehanet gibi bu sözler, doğal yaşamın ‘anahtar’ına işaret ediyordu.

EKOLOJİK SİSTEM:

 Dahi bilim adamı Albert Einstein’ın sözlerinin işaret ettiği gerçeklik kavranıldığında arıların doğal yaşamın sürekliliğinin korunmasında üstlendikleri rolün önemi anlaşılabilir. Arılar, doğadaki bitkilerin neredeyse yüzde 90’ına yakınının çoğalmasını sağlıyor. Yani arılar yok olduğunda, başta insan olmak üzere, dünyadaki pek çok canlı türünün besin kaynakları hızla tükenecek. İlk kötü haber, California’lı çiftçilerden geldi. 27 eyaletteki 600 bin kovandaki arılar aniden yok olmuşlardı. Benzer haberler farkı coğrafyalardan da peş peşe yükselmeye başladı. Arı kolonilerinin kaybolması, küresel ısınma, yanlış ilaçlama, çevre kirliliği ve cep telefonu sinyallerinin yönlerini bulmasını engellemesi gibi gerekçelere dayanıyor. Ancak saati geriye çevirmek için yürütülen bilinçli çabalar da var. Bunların belki de en çarpıcısı, TEMA’nın Macahel’de (Camili) yürüttüğü proje. Dünyaca ünlü ‘Kafkas Arısı’ Artvin’in Borçka’sına bağlı Macahel’de, genetik saflığını korumayı başarmış. Bu bilginin keşfinden sonra da TEMA devreye girmiş ve ‘Kırsal Alan Kalkınma Projesi’ne dönüştürdüğü istikrarlı bir çalışmayla köylüleri eğitmiş, gerekli teknik ve altyapı desteği vererek, saf Kafkas ana arılarının üretilmesine öncülük etmiş. Kışın altı ay köylerine ve yoksulluğa hapsolan Macahel sakinlerinin de hayatı değişmiş böylece. Bu örneklerin çoğalmasını dileyerek sözü artık burada balla keselim ve balın mucizesiyle devam edelim.
Bal, arıların bitki özlerini harmanlamasıyla ürettikleri bir yiyecek. Sofralarımızın vazgeçilmezi balın hikayesi çiçeğin özünde başlıyor. Kovanlarda devam ediyor.
Arılar tahminen 50 milyon yıllık bir nesle sahip. Her arının beyninde yaklaşık bir milyon sinir hücresi (nöron) bulunmakta. Bir arı topluluğu ise 100 milyar nörona sahip insanın yarısı kadar sinir hücresine sahip. Bir balarısı kolonisi bir yaz mevsiminde yaklaşık beş milyon kilojul enerji içeren çiçek nektarı toplamakta. Bu görevi başarıyla yerine getirebilmek için arıların son derece gelişkin öğrenme ve iletişim yetisine sahip olmaları gerekmekte. Bilim adamlarının son araştırmaları arıların, yönlerini bulmak için bir tür haritadan yararlandıklarını gösteriyor. Yani doğadaki bazı işaretleri akıllarında tutarak hedeflerine ulaşıyorlar.
Arılar yaşlandıkça akıllanıyor, meslek hastalığına yakalanıyor ve toplayıcı arılar iki kilo bal üretebilmek için toplam olarak Dünya ve Ay arasındaki mesafeye eşit bir yol kat ediyor. 500 gram bal elde edebilmek için 3 milyon 750 bin defa çiçeğe konup kalkmaları gerekiyor. Bir kilo bal için ise 40 bin arı, 6 milyon çiçeği dolaşıyor. Bal arıları bir peteği doldurabilmek için 100 milyon çiçeğin nektarını emiyor ve 100 bin kilometre kanat çırpıyor.
Bir bilgisayar saniyede 16 milyar aritmetik işlem yaparken, bal arıları bu sürede daha az enerji harcayarak 10 trilyonluk işlem yeteneğine sahip. Bir koloninin pazarlanacak 1 kg bal üretmesi ve yaşamını sürdürebilmesi, için 8 kg bal tüketmesi gerekiyor. Bu da koloninin 6 kez dünya çevresini dönmesi demek...
Boş kuluçka hücrelerinde uyur gibi görünen ısıtıcı arılar, kışın göğüs kaslarını saniyede 200 kez titreterek, 4 milivatlık randımanla beden ısılarını 43 dereceye kadar yükseltebiliyor. Yazın ise yuvayı serinletmek için su damlacıkları taşıyor ve kanatlarıyla buharlaştırıyorlar.
Bir arı, vücut ağırlığının 330 katı yük çekebilmekte. Her bir petek gözünü altıgen prizma şeklinde inşa ederek esas peteğin direncini sağlıyor. Bu nedenle kilolarca balı rahatlıkla taşıyabiliyor. Gerçekten de “En az bal mumu harcayarak, maksimum ölçüde bal depolamak için en uygun şekil, arıların inşa ettiği altıgen prizmadır” diye onaylıyor fizikçiler.

Arılar Her Herde Derman

Bal, temel besin maddesi ve enerji kaynağı olarak kullanılmasının yanı sıra çeşitli hastalıkların tedavisinde de kullanılıyor. Sulandırılmamış balın asitliği antibakteriyel özellikte. Mide ve bağırsaklar üzerinde iyileştirici etkisi olan bal, yara ve yanıkların tedavisinde, kronik sindirim sistemi hastalıklarından özellikle peptik ülser ve hazımsızlığa, duodenal ülsere, çocuklarda ise bakteriyel gastroenteritise karşı etkili bir şekilde tedavi amacıyla kullanılıyor. Klinik araştırmalarda ise gözde, katarakt hastalığına, konjiktivit ve çeşitli kornea rahatsızlıklarına karşı, direkt gözün içine uygulanarak kullanılan balın şeker hastaları için ise şekerli bir üründen daha iyi olduğu belirtiliyor. Böbrek fonksiyonlarını düzenleyici, uykusuzluğu giderici, ateş düşürücü etkileri bulunan bal kalp, dolaşım sistemi ve karaciğer rahatsızlıklarına karşı da kullanılıyor.
Balmumu, arıcılık sektöründe temel petek yapımında, marangozculukta, parke verniği yapımında ve boya endüstrisinde, mum üretiminde, parfüm ve kozmetiğin yanı sıra insan sağlığı açısından çeşitli merhem türü ilaçların, kremlerin üretiminde kullanılıyor.
Polen, arıların büyüyüp gelişmelerini tamamlamaları, salgı bezlerinin gelişmesi için gerekli olan başlıca protein kaynağı. Polen insan beslenmesi için de büyük öneme sahip. Büyümeyi hızlandırma, yorgunluğu giderme, kansızlığı önleme, metabolizmayı düzenleme özelliğinin yanı sıra polen, polen alerjisi olan kişilerin tedavisinde, prostat karaciğer, hastalıklarının tedavisinde kullanılıyor.
Arıların zehir torbasına bir kanal ile bağlanan asit ve alkali salgı bezlerinde üretilerek zehir torbasında depolanan arı zehiri, Avrupa’da eklem rahatsızlıklarında, romatizmal hastalıklarda, gribal enfeksiyonlarda ve ortopedik hastalıklara karşı kullanılıyor, iltihap kurutucu ve analjezik (ağrı kesici) etkileri bulunuyor; epilepsi, bazı kanser çeşitleri, boğaz enfeksiyonları, migren, ülser ve astım tedavisinde kullanılıyor.
Amerikan Apiterapi Birliği de doku sertleşmesi, deri veremi, kronik yorgunluk sendromu, yara izi, deri kanseri, egzema gibi hastalıkların tedavisinin arı zehiri ile yapıldığını bildirmişti.
Arı sütünün, en fazla bronş astımı, damar sertliği, mide ve bağırsak hastalıkları, romatizma hastalıkları tedavisinin yanı sıra yüksek tansiyonu önleyici, böbrek ve idrar yolu rahatsızlıklarını düzenleyici özellikleri var. Zihinsel ve bedensel yorgunlukların giderilmesine karşı ve ciltteki kırışıklık ile sivilcelere karşı da etkili şekilde kullanılıyor.
Propolis, gram pozitif bakterilere karşı antibakteriyel etkiye sahip. Spreyleri solunum yoluyla alındığında romatizmaya ve astıma iyi geliyor, gut hastalığının tedavisinde ve sinirleri yatıştırmada kullanılıyor, doku yenilenmesini sağlıyor ve kötü huylu tümör hücrelerinin gelişimini engelliyor.
FARUK ARHAN
*Macahel belgeselinin senaristi Semih Dindar’a katkısı için teşekkürler.
bilgi/
yalnızlık ölüm demek
Arılar virüs kaptıklarında, yön duygularını yitiriyor ve yuvalarını bulamadıkları için de tek başlarına kalıp ölüyorlar.

Arım, balım, peteğim; yok olursan öleceğim

“Bir bilgisayar saniyede 16 milyar aritmetik işlem yaparken, bal arıları bu sürede daha az enerji harcayarak 10 trilyonluk işlem yeteneğine sahip.”